Mèo chung cư không ra ngoài vẫn có ve, đơn giản vì ve không bay và không nhảy. Nó đứng chờ trên ngọn cỏ, mép bụi cây hay cành thấp, rồi bám vào bất cứ thứ gì lướt ngang qua nó. Con mèo nhà bạn là mắt xích cuối cùng của chuỗi đó, không phải mắt xích đầu tiên. Trước nó luôn có một thứ khác đã đi qua bãi cỏ rồi mới vào nhà: đế giày, ống quần, một tấm khăn phơi ở lan can, một cái túi vải đặt xuống sàn, hoặc con chó hàng xóm ghé chơi. Cách xử lý đúng là chặn từng đường vào ở đúng đoạn chúng đi qua ngưỡng cửa, chứ không phải đổi chỗ nằm cho mèo hay đóng kín cửa lại.
Tôi nhớ một tối mùa mưa, trời bắt đầu nặng hạt nên tôi gom vội đống đồ phơi trên lan can, nhét hết vào cái giỏ nhựa rồi đặt xuống sàn cạnh ghế sofa. Con mèo nằm ngay lên đống đó, cuộn tròn, ngủ. Ba hôm sau tôi sờ dưới cằm nó thấy một nốt nhỏ như hạt mè, cứng, cắm chặt vào da. Đến giờ tôi vẫn không dám khẳng định nó vào bằng đường nào. Đó chính là chỗ khó của chuyện này: bạn hầu như không bao giờ biết chắc, nên phải bịt tất cả các đường cùng lúc thay vì đi tìm một thủ phạm duy nhất.
Sau vài lần như vậy, thứ tôi nhìn thấy không còn là "con ve" nữa mà là "chỗ đặt". Ve và bọ chét vào nhà qua đúng những chỗ mình ít để ý: nơi đôi giày dừng lại, nơi cái giỏ đồ phơi hạ xuống, nơi túi đi chợ được treo, nơi con chó dừng chân liếm lông.
Ngưỡng cửa: giày, tất, và cái khay
Nhiều nhà để giày ngay bên trong cửa, trên tấm thảm chùi chân. Đó vẫn là trong nhà. Ve bò chậm, nhưng nó bò được, và từ đế giày tới khe chân tường gần nhất chỉ vài gang tay, còn cả đêm để đi.
Tôi để giày trong một cái khay có thành cao, đặt sát ngưỡng cửa, và lau khay đó cùng lúc với lau nhà. Khay gì không quan trọng bằng việc giày không nằm trực tiếp trên sàn và không nằm trên đường mèo hay đi qua.
Tất bẩn cũng cùng một logic. Tất đi cả ngày trong giày, có khi lội qua vũng nước ngoài đường, rồi thường được bỏ đại đâu đó trên sàn trước khi vào giỏ giặt. Giỏ giặt bằng vải để cạnh sofa hoặc cạnh cây cào mèo là xong thêm một đường nữa. Tất nên đi thẳng vào giỏ có nắp hoặc vào máy giặt, và giỏ giặt không đặt sát chỗ mèo nằm.
Sợi dây phơi, cái giỏ nhựa, và túi vải
Lan can chung cư thường nhìn thẳng ra bụi cây, mái nhà hàng xóm, hoặc ban công khác có mấy chậu cây. Ve không cần leo lên ban công. Nó chỉ cần bám vào mép khăn, chỗ mép vải chạm sợi dây. Khăn còn ẩm lại càng giữ nó sống lâu trong lúc chờ.
Đoạn nguy hiểm nhất không phải lúc phơi mà lúc gom vào. Tôi lắc từng món ở phía ngoài lan can trước khi mang qua cửa, lắc mạnh, lắc ở ngoài chứ không lắc trong nhà, rồi cho thẳng vào máy giặt hoặc gấp luôn. Giỏ nhựa đựng đồ phơi thì để trên kệ, không để dưới sàn, vì đúng cái giỏ đó là chỗ mèo thích chui vào nhất.
Túi vải đi chợ thuộc cùng nhóm. Nó đã đặt xuống đất ở chợ, trước cửa hàng, trên bãi cỏ ven đường, rồi về nhà được treo lên lưng ghế, và con mèo chui vào nằm là chuyện bình thường. Tôi giặt túi vải định kỳ và không đặt túi xuống sàn nhà. Hộp các-tông từ shipper cũng vậy: mở ở lối vào, xong dẹp trong ngày chứ đừng để mèo chui vào ngay lúc vừa nhận.
Còn đồ vải cũ, gồm đệm, giường mèo, thảm, chăn xin lại từ ai đó: những món này có thể đã nằm ở nhà khác, cạnh con vật khác, và ve giấu trong đường may rất dai. Tôi giặt và phơi nắng trước khi cho vào nhà, đồng thời khâu lại chỗ bung chỉ, vì khe đường may là chỗ ẩn ưa thích của chúng.
Con chó ghé chơi
Đây là đường vào bị đánh giá thấp nhất. Con chó nhà hàng xóm sang chơi, hoặc chó nhà mình vừa ở công viên về, nó đi thẳng vào phòng khách rồi nằm xuống cạnh chỗ mèo. Ve trên người nó rất sẵn sàng đổi vật chủ khi ngửi thấy mùi khác.
Tôi vuốt dọc tai, cổ, kẽ chân, bụng và quanh đuôi con chó trước khi nó vào nhà, làm ngay ở cửa hoặc ngoài hành lang, dưới ánh sáng đủ để nhìn thấy mấy nốt nhỏ bám ở rìa tai. Xong thì rửa tay. Nếu con chó ở lại lâu, tôi lau chỗ nó nằm và hút bụi quanh đó trước khi mèo quay lại vị trí cũ.
Khe chân tường và gầm tủ
Ve không ở giữa nhà. Nó núp trong khe chân tường, sau tủ, dưới gầm giường, trong nếp gấp của tấm đệm, dưới đế gỗ của cây cào mèo. Với ve chó nâu thì đây không chỉ là chỗ trốn tạm mà có thể là nơi chúng sống và sinh sản ngay trong nhà, nên chuyện một ca ve kéo dài nhiều tuần dù trên mèo đã sạch là hoàn toàn có thể.
Một chi tiết dễ bị bỏ qua: ve không phải côn trùng, nó thuộc lớp hình nhện, gần với nhện hơn là gần với bọ chét, nên cách nghĩ về nó cũng khác. Độ ẩm cao giúp nó sống lâu hơn ngoài vật chủ. Ở miền Nam mùa mưa kéo dài nửa năm, còn miền Bắc có giai đoạn nồm ẩm; cùng một thói quen, đặt vào hai khoảng thời gian đó, cho kết quả khác hẳn nhau.
Việc kiểm tra không cần dụng cụ gì đặc biệt: một cái đèn pin soi dọc khe chân tường, nhấc đệm mèo lên xem mặt dưới, mở gầm sofa, xem đế cây cào. Bọ chét nằm cùng những chỗ đó nhưng đường vào khác, vì nó nhảy được nên thường theo động vật vào hơn là theo giày; trứng và ấu trùng bọ chét lại nằm trong khe sàn và bụi. Hút bụi dọc chân tường và gầm đồ có lợi cho cả hai.
Không cần niêm phong căn hộ
Tôi từng nghĩ theo hướng đóng kín mọi thứ và thấy nó không sống được. Ban công phải phơi đồ, cửa phải mở, hàng xóm vẫn ghé, con mèo vẫn cần chỗ nằm cạnh nắng. Thứ thực sự có tác dụng là một khoảng đệm chừng một mét giữa cửa vào và bề mặt mềm đầu tiên mà mèo dùng: giỏ đồ phơi, tấm thảm, cái ghế có túi treo. Nếu khoảng đó luôn khô và sạch, đường vào bị cắt ở đúng chỗ hẹp nhất.
Nhịp kiểm tra cũng đơn giản: một vòng nhanh mỗi tuần vào mùa khô, còn mùa mưa thì thêm một lần mỗi khi gom đồ phơi và mỗi khi có khách bốn chân ghé qua.
Nói thẳng một giới hạn: cách sắp xếp này làm giảm xác suất, không khử được hoàn toàn. Ve đã bám vào mèo thì vẫn phải gắp bằng nhíp, gắp sát da, kéo thẳng, tránh bóp nát thân ve, rồi theo dõi vết đó vài ngày. Nếu mèo bỏ ăn, sốt, hoặc vết sưng lan rộng thì đó là việc của bác sĩ thú y, không phải việc của cây chổi.
