Chuyến chở mèo trong ngày chuyển nhà phải là một chuyến riêng, không chở kèm đồ đạc, và con mèo phải nằm trong lồng cứng được cố định vào xe bằng ít nhất hai điểm buộc trước khi bánh xe lăn. Trên xe máy, lồng đặt thấp, kẹp chặt vào sàn để chân hoặc sau yên, tuyệt đối không treo lủng lẳng ở ghi-đông. Trên ô tô, lồng nằm ở hàng ghế sau và được giữ bằng dây an toàn, và không có trường hợp nào để mèo một mình trong xe đã đỗ giữa trời nắng. Việc mở lồng để nhìn mèo chỉ được làm khi xe đã dừng hẳn, tắt máy, dựng chân chống, ở chỗ không có dòng xe chạy qua.
Sáu giờ sáng ngày dọn nhà, tôi dựng chân chống trước cửa, lồng mèo để trần trên sàn để chân, hai sợi dây đai còn cuộn trên yên. Trong nhà, băng keo rít từng đoạn một, mấy người bốc vác hỏi nhau cái tủ để đâu. Con mèo vẫn ở trong phòng ngủ, cửa đóng, bên trong có khay cát, bát nước và cái áo cũ của tôi. Tôi để nó ở đó đến phút cuối, vì phòng nào còn mèo thì phòng đó chưa được dọn.
Việc đầu tiên tôi làm không phải là bế mèo lên. Tôi lắp thử dây đai vào xe khi lồng còn trống, xem móc nào vừa, dây nào chùng. Chuyện này phải làm trước, vì đến lúc mèo đã ở trong lồng rồi, cả hai tay tôi đều bận giữ lồng, không còn tay nào để luồn dây.
Đây là chỗ tôi thấy nhiều người làm sai thứ tự. Họ bế mèo ra, nhét vào lồng, bê ra xe, rồi loay hoay vừa giữ lồng vừa buộc dây. Con mèo giãy, lồng nghiêng, dây chưa chặt, và tất cả những chuyện đó xảy ra trên một chiếc xe đang dựng chân chống giữa lúc hàng xóm đang nhìn. Chỉ cần lồng tuột một lần ở đoạn đó là mèo phóng thẳng ra đường.
Cái lồng và sợi dây: chỗ duy nhất đáng để cầu kỳ
Lồng cứng, hoặc lồng vải nhưng có khung và đáy cứng, không bị bẹp khi có sức nặng tì lên. Loại túi mềm chỉ có lưới và dây kéo thì khi mèo hoảng đạp lên thành, thành lún vào và mèo có thể bung được dây kéo. Tôi không để ý lồng của hãng nào. Tôi để ý ba thứ: cửa khóa chắc, đáy không võng, và có chỗ luồn dây ở hai điểm khác nhau.
Dây cố định cần hai điểm, không phải một. Một điểm thì lồng xoay. Hai điểm, một ở quai trên và một vòng qua thân, thì lồng đứng yên kể cả khi vào cua. Buộc xong, tôi đẩy ngang lồng bằng mu bàn tay. Nhích quá một đốt ngón tay là buộc lại, không thương lượng.
Bên trong lồng, tôi lót một cái khăn mỏng đã nằm trong ổ của mèo mấy ngày trước đó. Khăn mỏng thôi, vì ở đây trời nóng, khăn dày thành cái chăn bí. Không dùng khăn mới tinh, mùi nước xả còn nồng thì nó chẳng quen gì cả.
Xe máy: đặt thấp, đi một mình, không treo ở ghi-đông
Với xe máy, lồng đặt trên sàn để chân là chắc nhất, vì nó nằm trong khoảng hai chân, thấp, và tôi cảm nhận được nó bằng đầu gối. Đặt sau yên cũng được nhưng làm xe cao lên và nặng đuôi, nhất là với mèo bốn năm ký. Treo lồng ở ghi-đông là kiểu tôi bỏ hẳn: khối lượng đó cộng thẳng vào tay lái, và khi rẽ, nó nghiêng theo quán tính rồi giật lại.
Một điểm ít ai để ý: sàn để chân nằm ngay trên ống xả và sát mặt nhựa đường. Trời trưa thì hơi nóng bốc lên đúng chỗ đó. Tôi kê dưới lồng một tấm xốp hoặc thảm cao su mỏng, đủ để cách nhiệt và chống trượt, không dày đến mức làm lồng cao lên và lỏng dây.
Chuyến chở mèo là chuyến đi một mình. Không chở kèm thùng hàng, không tranh thủ chở luôn cái giá sách. Nếu buộc phải chở đồ cùng lúc, tôi xếp đồ ra sau yên và để lồng ở sàn, tuyệt đối không xếp gì đè lên trên lồng.
Ô tô: rủi ro nằm ở chỗ khác hẳn
Trên xe máy, cái đáng sợ là lồng xê dịch và tay lái bị ảnh hưởng. Trên ô tô, cái đáng sợ là nhiệt và quán tính.
Quán tính trước. Phanh gấp thì mọi thứ trong xe đều bay về phía trước, kể cả lồng mèo. Lồng để trần trên ghế sau mà không giữ thì thành một vật nặng đang bay. Tôi luồn dây an toàn qua quai lồng và khóa lại, hoặc đặt lồng xuống sàn sau ghế tài, kẹp giữa hai hàng ghế. Không để ở cốp sau: nóng, xóc, và tôi không nhìn thấy mèo. Không để ghế trước, vì túi khí bung ra thì lồng chính là thứ đập vào mèo.
Nếu có người ngồi sau giữ lồng thì đó là phương án tốt nhất, và tôi luôn chọn phương án đó khi có thể. Đi một mình thì giữ bằng dây an toàn và bật khóa cửa trẻ em, để lỡ mèo có sổ ra thì nó không mở được cửa.
Còn nhiệt thì đơn giản hơn: đừng bao giờ để mèo một mình trong xe đã đỗ. Không phải "chỉ năm phút", không phải "mở hé cửa sổ rồi". Mèo không thoát nhiệt được như người, và khoang xe đỗ dưới nắng thì nóng lên nhanh hơn ngoài trời rất nhiều. Việc gì gấp thì một là bế lồng theo, hai là để người lại trông.
Chọn giờ và chọn đường
Tôi đi sớm hoặc đi sau khi trời tắt nắng. Không đi giữa trưa, không đi vào giờ tan tầm. Tuyến đường tôi chọn không phải tuyến ngắn nhất trên bản đồ mà là tuyến ít ồn nhất: tránh đường chợ, tránh đoạn có trường học, tránh đường đang đào, tránh đoạn nhiều xe tải.
Đèn đỏ thì tôi không coi là chỗ dừng chân. Trong đầu tôi luôn nhắc: đang đèn đỏ là đang đứng giữa dòng xe, mở lồng ra lúc đó là mèo lao thẳng ra đường.
Trước khi nổ máy
Mèo vào lồng trong phòng đóng kín, không phải giữa phòng khách đang có người khiêng đồ. Cửa lồng khóa lại và tôi thử ấn cửa một cái. Bế lồng ra xe, đặt xuống, siết dây, đẩy thử. Phủ nửa lồng bằng một tấm vải mỏng, chừa mặt lưới phía trước cho thoáng. Nếu đi xe máy buổi nắng, tôi phủ phía có nắng và chừa phía râm, vì phủ kín cả lồng gần ống xả thì tấm vải thành cái nắp nồi.
Rồi đội mũ, nổ máy, đứng yên cạnh xe khoảng hai mươi giây và nghe. Tiếng cào lưới vài cái là bình thường. Tiếng thở dốc, tiếng ướt ở mũi, tiếng đập liên tục không dứt thì tôi tắt máy, mang mèo trở vào nhà, để yên mười phút rồi tính lại. Đôi khi phải chấp nhận đi chậm hơn kế hoạch.
Lúc chạy, tôi phanh sớm, vào cua rộng, không vượt, không rẽ gắt, không dừng quán nước cho nhanh. Mèo kêu không phải lý do để tôi dừng giữa đường.
Nhìn mèo đúng chỗ
Muốn kiểm tra thì tìm chỗ tấp vào lề, tắt máy, dựng chân chống, rồi mới nhìn qua lưới trước. Mở cửa lồng là việc cuối cùng, và chỉ ở nơi không có dòng xe. Nếu mèo đang thở mạnh, tôi để nguyên cửa lồng, tìm bóng râm, cho xe nghỉ.
Tới nhà mới: mèo vào phòng trước, đồ vào sau
Nhà mới tôi chọn một phòng, thường là phòng ngủ hoặc phòng tắm, dọn sạch trước, đặt khay cát, bát nước và cái khăn cũ vào đó. Mèo vào phòng đó đầu tiên, cửa đóng lại, rồi mới cho người bốc vác khiêng đồ vào. Mở cửa lồng ngay trên sàn, để mèo tự bước ra, không dốc lồng đổ nó ra ngoài.
Ngày đầu tôi để yên trong phòng đó. Nhà còn mùi lạ, tiếng lạ, người lạ đi qua đi lại, mở cửa ra là mèo có chỗ để chui vào góc nào đó mà mình không tìm được.
Vài thứ tôi bỏ hẳn
Không cho ăn no sát giờ đi. Bữa đầy bụng rồi lên xe là kiểu gì cũng dễ mệt hơn. Tôi cho ăn bữa chính sớm hơn vài tiếng, nước thì để bình thường.
Không tự cho mèo uống gì để nó êm. Mèo quá hoảng thì tôi hỏi bác sĩ thú y, không tự quyết.
Không nhét mèo vào bao tải, túi vải, hay buộc dây quanh người nó.
Không để lồng ở cốp sau ô tô, không để mèo một mình trong xe đã đỗ, không mở lồng ở đèn đỏ.
Còn lại thì tùy con mèo. Con điềm, quen lồng vì hay đi khám, thì chuyến đi gần như không có gì. Con nhát, chưa từng vào lồng, thì tôi tính thêm mười phút cho mỗi lần dừng và đi chậm hơn hẳn. Không có cách nào bảo đảm mèo không hoảng. Chỉ có cách để lúc nó hoảng thì nó vẫn nằm trong cái lồng đã được buộc chặt.
