Bát cá phải được rửa bằng nước nóng với nước rửa chén ngay sau bữa ăn, xương gom vào thùng có nắp và đổ trong cùng ngày, còn chậu rửa với mặt bếp nơi làm cá phải được lau khô trước khi bạn đi ngủ. Để nguyên qua đêm trong căn hộ nóng ẩm mùa hè, sáng hôm sau bạn sẽ có một đường kiến bò dọc chân tường, một lớp dầu cá bám chặt mà nước lạnh không tẩy nổi, và một mùi tanh đã ngấm vào rèm cửa tới mức mở cửa sổ cả buổi cũng không hết.
Cái bát đó nhà tôi nằm ở góc bếp, cạnh chân tủ dưới, ngay trên nền gạch chỗ tôi hay đặt thùng rác nhỏ có nắp. Chín giờ tối, nhiệt độ trong căn hộ vẫn còn ba mươi mốt độ, quạt trần chạy số hai, và trong bát còn lại chút nước luộc cá lợn cợn váng dầu. Mèo đã ăn xong, liếm sạch miếng thịt, bỏ lại phần nước và mấy mẩu vụn. Bạn đứng đó, mệt, và nghĩ "để mai rửa cũng được". Đó chính là quyết định mà sáng hôm sau phải trả giá.
Cái bát: lớp dầu mà nước lạnh không đi qua
Nếu bạn tráng bát cá bằng nước lạnh như tráng bát cơm, nước sẽ đọng thành từng giọt tròn trên thành bát chứ không trôi đi. Dầu cá không tan trong nước lạnh; nó chỉ bị đẩy qua lại rồi bám lại chỗ cũ. Tôi có một phép thử rất đơn giản: sau khi tráng, vuốt ngón tay lên đáy bát. Nếu ngón tay còn trơn, có cảm giác trượt nhẹ, dầu vẫn ở đó. Bát sạch thì ngón tay kêu hơi ráp, không trơn.
Cách rửa đúng không có gì đặc biệt: nước nóng nhất mà tay bạn chịu được, một giọt nước rửa chén, miếng bọt biển, chà cả đáy lẫn vành trong, rồi tráng lại dưới vòi. Quan trọng hơn là thời điểm — rửa ngay, đừng "chút nữa". Bởi vì "chút nữa" trong căn hộ nóng thường kéo dài tới lúc bạn buồn ngủ, và lúc đó bạn sẽ chỉ tráng qua cho xong.
Có một cách chữa cháy cho những tối bạn thật sự hết sức: gạt hết phần nước và vụn vào thùng rác, đổ nước nóng vào bát cùng một giọt nước rửa chén, để ngâm. Nhưng ngâm là giải pháp cho hai tiếng, không phải cho qua đêm. Để bát ngâm tới sáng thì nước ngâm cũng thành nước tanh, và bạn quay lại đúng vấn đề cũ.
Bát của mèo cũng vậy. Nhiều người rửa bát đựng hạt rất kỹ nhưng lại bỏ qua bát cá, vì nghĩ cá là thức ăn tươi, sạch. Thực tế bát cá để lại dầu nhiều hơn hẳn, và lớp dầu đó giữ mùi lâu hơn một miếng hạt vụn.
Xương cá và cái thùng có nắp
Xương cá không phải thứ nên nằm trong thùng rác tới sáng hôm sau, nhất là thùng để trong bếp của một căn hộ hai mươi lăm mét vuông. Ở nhà phố có sân thì mùi loãng hơn; trong căn hộ thì mùi dồn lại một chỗ, và bạn sẽ ngửi thấy nó trước khi kịp mở nắp.
Thói quen của tôi: xương gom vào túi nilon nhỏ, buộc kín, cho vào thùng có nắp, và nếu tối đó lười mang ra ngoài thì cho luôn túi vào ngăn đá đến sáng. Đông lạnh không làm xương thơm hơn, nhưng nó giữ mùi cho tới khi bạn đủ tỉnh táo để mang đi đổ.
Một chuyện hay bị bỏ qua: nhiều con mèo mở được nắp thùng rác nhẹ, hoặc hất đổ nếu thùng thấp. Nếu thùng của bạn là loại đạp chân bằng nhựa mỏng, đặt nó trong tủ dưới hoặc sau cánh cửa. Xương cá mắc ngang họng khó xử lý hơn nhiều so với một phút bỏ ra để cất thùng đi.
Kiến đến trước khi bạn kịp rửa
Khoảng một hai tiếng sau bữa cá, tôi bắt đầu liếc xuống chân tường. Kiến không đến vì miếng thịt — mèo đã ăn hết — mà vì nước luộc và vụn cá còn sót. Chúng đi thành một đường mảnh, men theo mép gạch, chui vào từ khe cửa hoặc từ chân tủ bếp. Ruồi thì bị mùi tanh hút vào từ phía cửa sổ, còn gián chờ tới khi đèn tắt.
Việc cần làm lúc đó không phải là xịt thuốc. Xịt côn trùng quanh khu vực ăn của mèo là cách đưa hóa chất vào đúng nơi mèo hay liếm chân rồi liếm lông. Việc hiệu quả hơn là cắt đường đi của chúng bằng nguồn thức ăn: rửa bát, lau sàn, đổ thùng. Sau đó lau lại vệt kiến bằng nước ấm pha nước rửa chén rồi lau khô. Kiến vẫn có thể quay lại vài ngày sau, nhưng chúng sẽ không đứng lại lâu nếu không còn gì để ăn.
Chậu rửa, mặt bếp và cái giẻ lau
Chỗ làm cá thường bị bỏ qua, vì mắt nhìn thấy sạch mà da tay thì không. Nước mắm, muối, dầu cá vương lại trên mặt bếp thành một lớp mỏng không màu. Mèo nhảy lên bếp, và liếm. Vài vệt nước mắm nhỏ không đủ gây ngộ độc muối cho một con mèo khỏe mạnh, nhưng tích lại ngày này qua ngày khác thì thành chuyện đáng để ý, nhất là với con mèo vốn uống nước ít.
Tôi lau theo thứ tự: chỗ đặt thớt trước, rồi mép chậu rửa, rồi mặt bếp, cuối cùng là sàn ngay dưới chỗ để bát. Cái giẻ hoặc miếng bọt biển dùng cho khu vực đó nên rửa riêng, vắt khô và treo lên. Một miếng giẻ ẩm còn dầu cá nằm trong góc chậu rửa có thể là nguồn mùi dai dẳng hơn cả cái thùng rác, mà mình lại không nghĩ tới nó.
Cả đường thoát nước nữa. Nước rửa bát cá đổ xuống cống để lại mùi trong ống. Một ấm nước sôi đổ xuống sau khi rửa xong giúp đẩy mùi đi, dễ hơn nhiều so với việc loay hoay khử mùi trong phòng.
Rã đông cá: chỗ dễ sai nhất trong ngày nóng
Cá thường được mua đông lạnh. Để nguyên túi trên mặt bếp cho mềm nhanh là phản xạ tự nhiên, nhưng trong căn hộ mùa hè, phần ngoài của miếng cá mềm ra ở đúng vùng nhiệt độ mà vi khuẩn sinh sôi nhanh, còn phần trong vẫn còn đá. Nhìn thì thấy "chưa tan hết", nhưng bề mặt đã ở vùng nguy hiểm từ lâu.
Cách tôi làm: tối hôm trước, cho cá từ ngăn đá xuống ngăn mát, đặt trên một cái đĩa có thành để nước cá không chảy ra khắp ngăn. Sáng hôm sau cá mềm đều, và cái đĩa giữ trọn phần nước tanh — chỉ cần rửa một chỗ thay vì lau cả ngăn lạnh. Nếu quên, tôi cho túi cá còn kín vào một tô nước mát, rồi nấu ngay khi cá vừa mềm, không để nó đứng chờ trên bếp.
Đừng cho mèo ăn phần cá đã để mềm quá lâu trên mặt bếp, kể cả khi bạn định nấu chín phần của mình. Phần dành cho mèo nên được nấu ngay sau khi cá vừa đủ mềm, không ướp mặn, không để thêm giờ.
Những cách khử mùi có thể gây hại cho mèo
Đây là phần tôi muốn nói rõ nhất, vì mùi cá buộc người ta phải làm gì đó, và phản xạ thường là xịt hoặc xông tinh dầu.
Tinh dầu tràm trà, khuynh diệp, các loại cam quýt — đều độc với mèo. Mèo không có đủ hệ enzyme để xử lý những hợp chất đó, nên chúng tích lại trong cơ thể. Nguy hiểm không chỉ nằm ở việc mèo uống phải: tinh dầu dính vào lông khi mèo đi qua rồi mèo liếm lông; tinh dầu xịt vào không khí đọng lại trên bát ăn và trên sàn chỗ mèo nằm; máy xông tinh dầu trong phòng kín thì mèo hít liên tục suốt nhiều giờ. Một căn hộ nhỏ không có chỗ nào gọi là "xa chỗ mèo" cả.
Bình xịt khử mùi dạng hóa chất cũng vậy. Xịt vào khu vực đặt bát ăn, đệm nằm hay chậu vệ sinh nghĩa là mèo phải sống trong lớp hóa chất đó suốt ngày. Mùi trong phòng giảm, nhưng bạn đổi một vấn đề lấy một vấn đề khác, và cái sau khó nhìn thấy hơn nhiều.
Việc thật sự có tác dụng thì ít hấp dẫn hơn: bỏ nguồn mùi, lau khô bề mặt, đậy thùng rác, mở cửa sổ cho gió đối lưu và bật quạt để không khí đi qua phòng. Nếu muốn thêm thứ hút ẩm và hút mùi, dùng than hoạt tính hoặc túi than tre loại kín, đặt ở nơi mèo không với tới và không cắn được — vì mèo cắn túi than là chuyện có thật, và lúc đó bạn có thêm một vấn đề nữa. Nhưng quan trọng nhất vẫn là: khi nhà đã hết nguồn mùi, chỉ cần khoảng một đêm là không khí trở lại bình thường. Không có sản phẩm nào thay được bước đó.
Một điểm nữa về cái mũi. Mũi người quen mùi rất nhanh. Sau hai mươi phút trong bếp, bạn không còn ngửi thấy mùi cá nữa, nhưng mèo thì vẫn ngửi thấy, và nhạy hơn mình rất nhiều lần. "Phòng không có mùi" theo mũi người chưa chắc đã là sạch với mèo.
Bữa cá nên rơi vào lúc nào
Nếu cho mèo ăn cá, hãy chọn bữa chiều tối sớm — khoảng sáu, bảy giờ — để toàn bộ chuỗi việc diễn ra trước khi bạn buồn ngủ: mèo ăn, bạn rửa bát, bạn lau bếp, bạn đổ thùng. Bữa cá sát giờ đi ngủ là kiểu bữa ăn mà cái bát chắc chắn sẽ nằm lại qua đêm.
Vài ngày trong tuần, tôi dành bữa tối muộn cho hạt khô hoặc thức ăn ướt dạng pate, và để cá cho bữa sớm hơn. Không phải vì cá tốt hay không tốt, mà vì dọn dẹp sau bữa cá là một chuỗi việc cần tỉnh táo, và tôi biết mình không tỉnh táo vào mười một giờ đêm.
Còn nếu bạn đã trót để bát cá qua đêm — chuyện ai cũng có lần — thì buổi sáng hãy coi đó là việc đầu tiên: bát vào nước nóng, thùng rác mang ra ngoài, chỗ để bát lau bằng nước ấm, và để mắt xem mèo có biểu hiện gì lạ không. Chỉ cần đừng để nó thành hai đêm.
