Khay mèo trong căn hộ không có sân cần được xúc ít nhất một lần mỗi ngày, thay cát và rửa khay ít nhất mỗi tuần, nhưng sai lầm gây hại nhiều nhất lại nằm ở bước cuối cùng: khay phải khô hoàn toàn trước khi đổ cát mới, và chất tẩy phải được tráng sạch đến mức không còn mùi. Khay còn đọng nước ở rãnh gờ và đáy là nơi vi khuẩn và mốc bám vào, đồng thời là lý do khiến mèo quay lưng với khay dù cát vừa mới thay.
6 giờ 40 sáng, tôi ngồi xổm trong phòng tắm, hai đầu gối tì xuống nền gạch lạnh, một tay giữ khay nghiêng, một tay luồn khăn xuống rãnh dưới đáy. Nếu bạn đang ở đúng tư thế đó mỗi sáng thì bạn biết phần mệt nhất không phải là xúc phân. Phần mệt nhất là làm cho chiếc khay thật sự khô, trong một căn hộ mà phòng tắm không có cửa sổ và ngoài trời đang mùa nồm. Chính chỗ đó mới quyết định mèo có bị bệnh hay không.
Việc hằng ngày: xúc, rồi đảo phần cát còn lại
Bạn cúi xuống, cạo cục vón, hất vào túi. Xong. Nhưng nếu dừng ở đó, bạn để lại một lớp cát dưới đáy đã thấm nước tiểu từ trước khi kịp vón thành cục. Với cát vón, hãy đảo đều phần cát còn lại sau mỗi lần xúc. Nước tiểu có phần thấm xuống đáy trước, lớp cát ẩm đó lâu ngày dính thành mảng cứng, và khi bạn cạo ra thì cả mảng bong theo, để lại vệt ẩm ở góc khay. Vệt ẩm đó nằm trong phòng kín thì rất lâu bay hơi.
Đừng để túi cát bẩn trong nhà qua đêm. Mùi amoniac không chỉ khó chịu với bạn; nó là thứ mèo phải hít cả ngày trong cùng một phòng.
Với khay của một con mèo, một lần xúc mỗi ngày là mức tối thiểu. Vào mùa nồm hoặc những tuần mưa liên tục, tôi xúc hai lần: một lần buổi sáng, một lần trước khi đi ngủ, vì nhà ẩm làm mọi thứ chậm khô hơn, kể cả cát.
Khi nào phải rửa cả khay
Một lần một tuần là mốc cơ bản. Hai lần một tuần trong thời tiết ẩm. Cách nhận biết bạn đang rửa chưa đủ không nằm ở việc nhìn khay sạch hay bẩn, mà ở mùi khi khay đã khô: nếu bạn đã rửa và phơi mà vẫn còn mùi thoang thoảng ở gờ, nhựa đã ngấm.
Nước nóng vừa tay và nước rửa chén không mùi
Nước nóng vừa tay, mức nóng mà bạn vẫn ngâm tay được, là đủ. Nước sôi làm nhựa cong, và nhựa cong thì không còn khít, hạt cát lọt xuống khe và ở lại đó. Chất tẩy nên là loại nhẹ và không mùi. Hương liệu trong nước rửa chén đọng lại trong nhựa rất lâu, và mèo ngửi được mùi đó mạnh hơn bạn nhiều lần.
Đừng quên xẻng xúc. Nó chạm vào cục vón mỗi ngày, và hầu như không ai rửa nó.
Rửa mặt trong, gờ, thành ngoài và đáy. Dùng bàn chải mềm hoặc miếng bọt biển riêng, đừng dùng chung với đồ đựng thức ăn của mèo.
Những thứ không nên đổ vào khay
Chất tẩy có amoniac là thứ đầu tiên cần loại ra. Nước tiểu mèo vốn có amoniac, nên dư lượng amoniac để lại trên nhựa tạo ra mùi gần giống mùi nước tiểu; mèo có thể tưởng khay vẫn còn dấu cũ, hoặc ngược lại, tránh khay vì thấy mùi lạ. Đường hô hấp của mèo nhạy hơn người, và một chiếc khay đặt trong phòng tắm kín thì hơi tẩy không thoát đi đâu cả.
Với clo và các chất tẩy mạnh, khoảng cách an toàn rất hẹp. Dung dịch clo pha loãng cỡ 1:32 với clo không mùi vẫn được dùng để khử trùng bề mặt, nhưng điều kiện đi kèm không phải là "rửa qua": phải tráng lại nhiều lần bằng nước sạch, để khô hoàn toàn, và tốt nhất là để khô ở chỗ mèo không tới được. Nếu còn sót một chút clo trong rãnh khay khi bạn đổ cát vào, mèo sẽ liếm chân sau khi bước ra và ăn phải thứ đó. Tôi không dùng clo cho khay.
Giấm pha loãng là phương án an toàn hơn cho vệ sinh thường ngày và xử lý vệt khoáng trắng cứng đầu ở đáy khay. Nhưng đừng coi giấm là chất diệt khuẩn mạnh ngang clo; nó xử lý mùi và cặn tốt hơn là tiêu diệt mầm bệnh. Và tuyệt đối không trộn giấm với clo trong cùng một chậu, vì hỗn hợp đó tạo ra khí độc.
Khâu bị bỏ qua nhiều nhất: để khay khô thật sự
Sau khi rửa, bạn úp khay xuống. Nước đọng lại ở rãnh gờ, ở bốn góc, và ở đúng những chỗ nhựa bị xước. Nếu bạn lau qua rồi đổ cát ngay, lớp cát tiếp xúc với nhựa sẽ hút ẩm ngược trở lại. Cát ẩm cộng với nước tiểu còn sót là môi trường cho vi khuẩn và mốc. Trong phòng kín, bào tử mốc không bay đi đâu; mèo hít phải mỗi lần vào khay, còn bạn thì ngửi thấy mùi amoniac nặng hơn hẳn bình thường mà không hiểu vì sao mình mới rửa xong.
Cách làm của tôi: úp khay nghiêng, kê một góc cao hơn ba bốn phân để nước dồn về một góc, rồi lau bằng khăn sợi nhỏ. Khăn sợi nhỏ hút nước trong rãnh tốt hơn khăn bông và không để lại xơ. Sau đó kiểm tra bằng ngón tay: sờ dọc rãnh gờ và ấn nhẹ vào góc dưới đáy. Ngón tay còn ẩm nghĩa là chưa xong.
Nếu ban công có nắng, phơi khay ở đó là cách nhanh nhất, và nắng cũng giúp diệt bớt mầm bệnh còn sót. Nếu chỉ có phòng tắm không cửa sổ, hãy để khay khô qua đêm, hoặc dựng quạt trước mặt khay. Trong nhà ẩm, rãnh khay có thể cần tám đến mười hai tiếng mới khô hẳn. Vì vậy, nếu bạn chỉ có một khay, cách dễ nhất là rửa vào buổi tối và đổ cát lại vào sáng hôm sau. Có khay thứ hai thì mọi chuyện nhẹ hơn nhiều, và đây là lý do thật sự để mua khay thứ hai, không phải vì nó đẹp.
Khay có nắp khó khô hơn bạn tưởng. Nắp giữ hơi nước lại bên trong. Nếu bạn dùng loại khay có nắp trong một căn hộ ẩm, hãy tháo nắp khi phơi và lau riêng phần nắp.
Khi nào nên bỏ khay
Có một điểm dừng mà nhiều người không chịu chấp nhận: khay nhựa đã bị xước thì không rửa sạch hoàn toàn được nữa. Những vết cạo của xẻng giữ lại một lớp màng hữu cơ mà nước rửa chén không lấy hết. Nếu bạn đã rửa kỹ, đã phơi nắng, mà khay khô vẫn còn mùi, hoặc nhựa ố vàng và nứt ở góc, thì vấn đề không còn là cách vệ sinh nữa. Khay cần được thay.
Đọc phản ứng của mèo trước khi trách nó
Mèo không nói được, nhưng nó nói khá rõ. Bỏ khay, đứng ở mép khay rồi nhảy ra, đào rất lâu mà không đi, hắt hơi ngay khi chui vào khay, liếm chân nhiều hơn bình thường, hoặc đi vệ sinh ngay cạnh khay. Đó là những dấu hiệu khiến tôi kiểm tra khay trước khi nghĩ đến bất cứ điều gì khác. Rất nhiều lần, vấn đề không phải mèo khó tính, mà là khay còn mùi tẩy hoặc còn ẩm.
Và nếu mèo đã liếm hoặc ăn phải chất tẩy, đừng tự xử lý theo suy đoán. Đưa mèo đến bác sĩ thú y và mang theo tên sản phẩm cùng lượng đã dùng.
Ba phút và một lần mỗi tuần
Tất cả những gì cần để làm đúng chỉ gói trong hai thói quen: ba phút xúc và đảo cát mỗi sáng, và một lần rửa kỹ mỗi tuần cộng với đủ thời gian để khay khô hẳn. Trong căn hộ không có sân, không có vòi nước ngoài trời, thứ bạn thật sự cần không phải là chất tẩy mạnh hơn, mà là thời gian. Cho khay đủ thời gian để khô, và mèo sẽ không phải chịu đựng phần còn lại.
