Ở tầng 8 hay tầng 9, muỗi gần như không bay lên bằng cửa sổ. Nó lên bằng thang máy và hành lang, theo gót người, rồi lách qua khe cửa chính hoặc ô thoát khí dưới chân cửa. Và vì thế, vết đốt đầu tiên bạn nhìn thấy trên con mèo nuôi trong nhà thường không nằm ở lưng hay đuôi, mà nằm ở vành tai, sống mũi và mí mắt, chỗ da mỏng nhất và gần như không có lông che.
Tối nào tôi cũng nhìn xuống dưới chân cửa trước khi khóa. Có một vệt sáng vàng của đèn hành lang hắt vào, rộng chừng một đốt ngón tay, chạy dọc cái khe giữa cánh cửa và ngưỡng. Đặt tay lên đó, bạn sẽ thấy gió lùa nhẹ. Gió đó mang theo hơi ấm của hành lang, mùi thức ăn từ căn hộ bên kia, và đôi khi mang theo một con muỗi vừa lên thang máy cùng ai đó. Nó không cần bay chín tầng theo phương thẳng đứng. Nó chỉ cần đậu trên vai áo một người đi làm về, hoặc bám vào vách thang máy rồi theo người bước ra hành lang. Chuyến đi kết thúc ở đúng cái khe rộng một đốt ngón tay kia.
Cái khe dưới cửa là chỗ tôi để ý nhất, nhưng không phải chỗ duy nhất. Còn gioăng cao su đã cong ở một góc, còn ống thoát khí của quạt hút trong nhà vệ sinh nếu không gắn lưới, còn khe hở giữa khung cửa sổ và tường ở những căn hộ từng sửa lại. Ở trên cao gió mạnh, muỗi rất ngại bay ngang qua cửa sổ, trừ khi cửa sổ đó nằm ngay cạnh một nguồn mùi. Nên nếu cửa sổ đóng kín mà trong nhà vẫn có muỗi, đừng đi tìm nó ở cửa sổ. Đi tìm ở cửa chính, và đi tìm ở hành lang.
Nó không bay thẳng tới chỗ mèo
Con mèo nhà tôi nằm ở góc giường, chỗ cái chăn được gấp lại thành một cái ổ lõm. Kín, ấm, không gió. Đó chính là lý do nó là điểm đến.
Muỗi tìm vật chủ bằng hai thứ: khí CO2 từ hơi thở ra và hơi ấm tỏa từ cơ thể. Trong một căn hộ, hai thứ đó không lan đều. Chúng đọng lại ở những chỗ không khí đứng yên và bị thổi loãng ở những chỗ có quạt trần hay gió lùa hai đầu. Để quạt trần chạy, con mèo nằm ngay dưới quạt sẽ khó bị tìm thấy hơn hẳn con mèo cuộn trong góc khuất sau rèm, nơi hơi ấm tích lại thành một lớp mỏng. Quạt không làm muỗi biến mất. Nó chỉ làm loãng dấu vết mà con muỗi đang bám theo.
Từ cửa chính tới chỗ con mèo là một quãng khá dài: qua sàn gạch phòng khách, men theo chân tường, luồn dưới gầm bàn, vòng qua mép giường. Muỗi không bay một mạch hết quãng đó. Nó bay rồi nghỉ, bay rồi nghỉ. Và nó nghỉ ở những chỗ ẩm.
Chỗ ẩm giữ nó ở lại trong nhà
Chỗ đầu tiên là phễu thoát sàn trong nhà vệ sinh. Cái phễu nào mà bạn đổ nước rồi nước vẫn đọng lại một váng mỏng quanh miệng, thì đó là chỗ đứng chân rất tốt cho muỗi: vừa mát, vừa ẩm, vừa tối. Nhà vệ sinh cũng là phòng ít được mở cửa sổ nhất, nên không khí trong đó gần như đứng yên cả ngày.
Chỗ thứ hai là bồn rửa bát. Không phải lòng bồn, mà là hộp xi phông bên dưới và rãnh thoát nước hai bên thành. Nước rửa bát còn sót lại qua đêm là đủ.
Chỗ thứ ba là khay hứng nước của điều hòa. Cái khay này nằm ở độ cao ngang tầm mắt, trong góc phòng, ẩm liên tục, và hầu như không ai lau. Tôi từng thấy muỗi đậu ở mép khay đó vào buổi sáng, khi cả nhà còn đang ngủ.
Chỗ thứ tư nằm ngay trên bàn: cốc nước để qua đêm, bát nước của mèo, và đôi khi là chén nước canh còn sót lại trong bếp. Nước sạch trong nhà cũng là nước. Muỗi không cần ao. Nó cần một chỗ có nước đứng yên vài ngày.
Có một chi tiết dễ bỏ qua: mấy chỗ này không nằm rải rác ngẫu nhiên. Chúng tập trung ở nửa sau của căn hộ, khu bếp, khu vệ sinh, góc điều hòa. Nếu con mèo hay nằm gần khu đó, bạn sẽ thấy nó bị đốt nhiều hơn con mèo hay nằm ở phòng khách. Không phải vì con này ngon hơn con kia. Chỉ vì nó nằm gần nơi con muỗi đang trú.
Vì sao vành tai và sống mũi hiện trước
Bạn thử vuốt tai con mèo từ gốc lên. Vành tai mỏng đến mức bạn nhìn thấy cả mạch máu chạy bên trong, và lông ở đó thưa, ngắn, gần như không che được gì. Sống mũi cũng vậy, một dải da căng, ít lông, nhiều mạch. Mí mắt thì gần như trần. Muỗi không chọn ba chỗ đó vì nó thông minh. Nó chọn vì đó là những chỗ dễ tiếp cận nhất trên một con vật gần như được bọc kín bằng lông: da mỏng, ấm, và ít lông cản.
Đó cũng là lý do bạn phát hiện muộn. Vết đốt ở vành tai không làm mèo gãi liên tục như bọ chét. Con mèo chỉ hơi rung tai, rồi thôi. Đến khi bạn nhìn thấy một nốt nhỏ, hơi sưng, hơi đỏ ở mép tai thì thường đã có thêm vài nốt nữa ở chỗ bạn chưa nhìn tới: sau tai, dưới cằm, quanh mũi. Cách tôi kiểm tra là vuốt ngược lông ở mấy chỗ đó vào mỗi tối, lúc con mèo còn đang nằm yên. Đây là cách tìm vết, không phải cách chẩn đoán. Nếu bạn thấy vết loét lan ra, chảy dịch, hay con mèo gãi đến trầy da, chuyện đó không còn nằm trong phạm vi bài này, và nên đưa đi khám.
Con mèo nhìn lên trần là nó đang nhìn cái gì
Có một dấu hiệu buổi tối mà tôi học được cách đọc khá muộn. Con mèo đang nằm, tự nhiên ngẩng đầu lên nhìn trần nhà, mắt không chớp, rồi giơ chân trước quơ vào khoảng không. Người mới nuôi hay nghĩ đó là trò chơi, hoặc là "nó nhìn thấy gì đó". Thường thì nó đang theo dõi một con muỗi đậu trên trần, gần bóng đèn hoặc trên thanh treo rèm, hai chỗ cao, ấm và tối mà muỗi chọn để nghỉ giữa hai lần bay. Nếu bạn đứng dậy nhìn theo đúng hướng mắt con mèo vào lúc đó, bạn sẽ thấy nó. Cách này giúp tôi phát hiện nhà có muỗi nhanh hơn bất kỳ lần đi vòng quanh phòng nào.
Chặn theo giờ, không chặn cả ngày
Không có cách nào vừa mở toang cửa cho mát vừa không có muỗi, nên tôi chọn theo giờ. Có hai khoảng muỗi đói và bay nhiều nhất: lúc trời vừa hửng sáng và lúc chạng vạng, khoảng 5 giờ 30 đến 6 giờ 30 tối. Trong hai khoảng đó tôi đóng cửa chính. Ngoài hai khoảng đó thì mở. Cửa sổ thì gắn lưới che côn trùng cố định, mắt lưới đủ nhỏ để muỗi không chui qua. Một tấm lưới tốt ở cửa sổ, cộng với việc đóng cửa chính đúng giờ, xử lý phần lớn các lần gặp gỡ, mà con mèo vẫn được đi lại tự do trong nhà.
Có mấy trường hợp cách này không giải quyết được. Nếu nhà bạn nằm ngay cạnh đoạn hành lang có người để rác hoặc có bồn cây ẩm, muỗi sẽ đứng ở hành lang liên tục, và cửa vừa mở ra là có. Nếu nhà có người ra vào liên tục vào đúng giờ cao điểm, việc đóng cửa theo giờ gần như vô nghĩa. Và nếu nhà có ban công mà con mèo hay ra đó ngồi, thì mọi thứ ở trên chỉ còn giá trị một nửa, vì lúc đó con mèo đã ra ngoài vùng cản của bạn.
Điểm cuối cùng mà nhiều người nuôi mèo trong căn hộ hay bỏ qua: mèo không ra khỏi nhà không có nghĩa là mèo không bị muỗi đốt. Một con mèo chỉ sống trong căn hộ vẫn có thể bị muỗi trong nhà đốt, và con muỗi đó không cần mèo đi đâu cả, nó chỉ cần con mèo nằm yên một chỗ. Đó là lý do khi đi khám, bác sĩ thú y hỏi về ban công, về việc mèo có hay ra ngoài không, và về những vết đốt bạn từng nhìn thấy. Trả lời mấy câu đó bằng quan sát thật thay vì bằng suy đoán là việc bạn làm được, và nó hữu ích hơn nhiều so với việc cố nhớ xem tối qua mình có nghe tiếng vo ve hay không.
